İnanç Turizmi Kapsamında Hacı Bektaşi Veli Dergâhına Yönelik Bir Araştırma

  • İbrahim ÇİFÇİ İstanbul Üniversitesi
  • Orhan AKOVA İstanbul Üniversitesi, İktisat Fakültesi, Turizm İşletmeciliği Bölümü
Anahtar Kelimeler: İnanç Turizmi, Bektaşilik, Hacıbektaş ve Hacı Bektaşi Veli Dergâhı.

Özet

Araştırmada temel olarak Hacıbektaş’ı ziyaret eden turistlerin bölgedeki turistik işletmeler tarafından sağlanan hizmetlere yönelik tatmin düzeyleri belirlenmeye çalışılmıştır. Bu amaçla, literatür taraması ve konu hakkında bilgisi olan bireyler ile görüşülerek bir anket formu geliştirilmiştir. Ayrıca araştırmada, Hacı Bektaş-ı Veli turizmi inanç haritası belirlenmesi amaçlanmıştır. Bölge yerel halk ve müze çalışanları ile gezilerek fotoğraflanmış ve ‘‘GoogleEarth’’ programından yararlanılarak basit bir inanç turizmi haritası oluşturulmuştur. Yapılan anket çalışması neticesinde, katılımcıların Hacıbektaş’ı kültürel motivasyonların yanı sıra esas olarak ruhani motivasyonlar ile ziyaret ettikleri görülmüştür. Katılımcıların çoğunluğunun genç ve orta yaş grubundan bireylerinden oluştuğu ve ‘‘ Mekânın Fiziki Özellikleri’’ tatmin düzeyenin katılımcılar tarafından kötü olarak nitelendirildiği analiz edilmiştir. Ayrıca, katılımcıların neredeyse tümünün bölgeyi yakın çevrelerine tavsiye edecekleri, bölgeyi tekrar ziyaret edeceklerini belirttikleri ve bölgede düzenlenen anma etkinliklerinin tekrar geri gelmeleri üzerinde olumlu etkiye sahip olduğu analiz edilen diğer önemli sonuçlardandır.   

Yazar Biyografileri

İbrahim ÇİFÇİ, İstanbul Üniversitesi
Arştırma Görevlisi, İstanbul Üniversitesi, İktisat Fakültesi, Turizm İşletmeciliği Bölümü
Orhan AKOVA, İstanbul Üniversitesi, İktisat Fakültesi, Turizm İşletmeciliği Bölümü
Öğretim Üyesi, Doç. Dr., İstanbul Üniversitesi, İktisat Fakültesi, Turizm İşletmeciliği Bölümü

Referanslar

Akbulut, D. (2013). İnanç ve Üretim Bağlamında Hacıbektaş Taş İşçiliği. Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Velî Araştırma Dergisi (68): 221-238.

Akok, M. (1968). Hacıbektaşi Veli Mimari Manzumesi. Türk Etnografya Dergisi (x), 27-58.

Artun, E. (2014). Hatay İnanç Merkezlerinin Hatay'ın Tanıtılmasına Katkısı Üzerine Görüşler. Çukurova Üniversitesi Türkoloji Araştırma Merkezi: http://turkoloji.cu.edu.tr/HALKBILIM/erman_Artun_hatay_inanc_merkezleri.pdf. Erişim Tarihi: 03.04. 2014.

Asil, M. (2013). Hacı Bektaş-ı Veli Anma Törenleri'ne Doğru. Anadolu Ajansı: http://www.aa.com.tr/tr/kultur-sanat/214707--haci-bektas-i-veli-anma-torenlerine-dogru. Erişim Tarihi: 09. 19. 2014.

Benson, E. I. (2013). Visitors to Religious Sites in South Western Nigeria – Their Experience of the Physical Infrastructure. Journal of Tourism Consumption and Practice, 5 (2): 94-114.

Birge, J. K. (1937). The Bektashi Order of Dervishes. Bristol: Burleigh Press.

Blackwell, R. (2007). Motivations for Religious Tourism, Pilgrimage, Festivals and Events. Dü: R. Raj, ve N. Morpeth. Religious Tourism and Pilgrimage Festivals Management an International Perspective. Cambridge: CAB International: 35-47.

Bremer, T. S. (2005). Tourism and Religion. Ed: L. Jones, Encyclopedia of Religion. Detroit: Macmillan.

Cemhaber.com. (2015). Dört Kapı Kırk Makam. Cemhaber: http://www.cemhaber.com/dort-kapi-kirk-makam.html. Erişim Tarihi: 12.12.2015

Clarke, A., ve v.d. (2012). Sustaining The Religious Tourism Experience: Reflections from the Recultivatur project. The 2nd Lecce Conference on Religious Tourism: Sustainable Religious Tourism Commandments, Obstacles and Challenges. 26-28 October, Lecce, Italy: 1-15.

Coltman, M. M. (1989). Introduction to Travel and Tourism. New York: Van Nostrand Reinhold.

Cornille, C. (2010). Empathy And Inter-Religious Imagination. Dü: R. Kearney ve E. Patron. Traversing the Heart, Journeys of the Inter-Religious Imagination. Boston: Koninklijke Brill NV: 107-122.

Çeken, H. (2008). Turizmin Bölgesel Kalkınmaya Etkisi Üzerine Teorik Bir İnceleme. Afyon Kocatepe Üniversitesi İ.İ.B.F. Dergisi, 2: 293-306.

Demir, N. (2001). Sözlü Türk Kültüründe Hacı Bektaş Veli. Türk Kültürü ve Hacı Bektaşi Veli Araştırma Dergisi (57): 15-28.

Digance, J. (2006). Religious and Secular Pilgrimage. Dü: D. Timothy ve D. Olsen. Tourism, Religion and Spiritual Journeys. New York: Taylor & Francis e-Library: 36-48.

Dönmez, B. M. (2010). Alevi Cem Rituellerinde Canlandırılan Kırklar Söylencesinin ''Şiir, Müzik ve Dans'' ile İlişkisi. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 3(14):191-199.

Durmuş, B., Yurtkoru, E. S., ve Çinko, M. (2013). Sosyal Bilimlerde Spss'le Veri Analizi. İstanbul: Beta Basım Yayım Dağıtım A.Ş.

Egresi, I., Bayram, B., Kara, F., ve Kesik, O. (2012). Unlocking the Potential of Religious Tourism in Turkey. GeoJournal of Tourism and Geosites, 9(1): 63-80.

Erbaş, A. (2002). İslam Dışı Dinlerde Hac. Sakarya Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 4(5): 97-121.

Farahani, H. Z., ve Musa, G. (2012). The Relationship Between Islamic Religiosity and Residents’ Perceptions of Socio-Cultural Impacts of Tourism in Iran: Case Studies of Sare’in and Masooleh. Tourism Management(33): 802- 814.

Gil, A. R., ve Curiel, J. d. (2008). Religious Events as Special Interest Tourism. A Spanish Experience. PASOS. Revista de Turismo Patrimonio Cultural: 419-433.

Gölpınarlı, A. (1995). Manakıb-ı Hacı Bektaş-i Veli ''Vilayet-Name''. İstanbul: İnkilap Kitapevi Yayın Sanayi ve Ticaret A.Ş.

Gümüşoğlu, D., ve Tokçiftçi, J. (2012). Şeyh Baba Mehmed Süreyya Bektaşilik ve Bektaşiler. Dü: İ. Akkuş. İstanbul: Höşgörü Yayınları.

Hacı Bektaş Veli Makaalât ve Müslümanlık. (1994). Çev: M. Yaman. Ankara: Ayyıldız Yayınları.

Hacıoğlu, N., & Tekin, Ö. (2014). Türkiye'de İnanç Turizmi Çalışmalarına Kısa Bir Bakış. Dü: Y. Bilim, ve Ö. Özer. İnanç Turizmi Seçme Konular. Konya: Çizgi Kitapevi Yayınları: 47-61.

ITB World Travel Trends Report 2014/2015 (2014). Berlin: Messe Berlin GmbH: http://www.itb-berlin.de/media/itbk/itbk_dl_en/WTTR_Report_A4_4_Web.pdf. Erişim Tarihi: 09. 19. 2014.

Kaelber, L. (2006). Paradigms of Travel From Medieval Pilgrimage to the Postmodern Virtual Tour. Tourism, Religion and Spiritual Journeys. New York: Taylor & Francis e-Library: 49-63.

Kaytanbıyık, M. (2009). Doğumunun 800.Yılında Hacı Bektaş-i Veli'yi Anmak. 21. Yüzyıl Dergisi: 267-284.

Kelly, L., Savage, G., Landman, P., ve Tonkin, S. (2003). Energised, Engaged, Everywhere: Older Australians and Museums. Canberra: Australian Museum Audience Research Centre and Environmetrics.

Koşay, H. Z. (1967). Bektaşilik ve Hacı Bektaş Tekkesi. Türk Etnografya Dergisi(x): 19-26.

Koşay, H. Z. (1968). Bektaşilik ve Hacıbektaş Türbesi. Türk Etnografya Dergisi(x): 19-26.

Kotler, N. G., Kotler, P., ve Kotler, W. (2008). Museum Marketing and Stratgy. San Francisco: Jossey- Bass.

Kozak, N., Kozak, M., ve Kozak, M. (2000). Genel Turizm İlkeler - Kavramlar. Ankara: Turan Kitabevi.

Köprülü, F. (1976). Türk Edebiyatı'nda İlk Mutasavvıflar. Ankara: Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları.

Kreiner, N. C., Shmueli, D. F., ve Gal, M. B. (2013). Spatial Transgression of New Religious Sites in Israel. American Geographical Society (40): 103-114.

Kurnaz, H. B. (2013). İnanç Turizmi Kapsamında Hac ve Umre Organizasyonu Yapan Seyahat Acentelerinin Pazarlama Faaliyetlerinin İncelenmesi: A Grubu Acentalara Yonelik Bir Uygulama. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Balıkesir Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü. Balıkesir.

Küçüközyiğit, U. (2015). Hacı Bektaş Veli Anma Törenleri ve Kültür Sanat Etkinlikleri Hakkındaki Haberler: Bir İçerik Analizi. Türk Kültürü ve Hacı Bektaşi Veli Araştırma Dergisi (75): 29-48.

Levi, D., ve Kocher, S. (2009). Understanding Tourism at Heritage Religious Sites. Journal of the City and Regional Planning Department, 6(1): 17-21.

Melikoff, I. (1997). ''Anadoluda Heterodoks İslam'' Tuttum Aynayı Yüzüme Ali Göründü Gözüme. çev: İ. C. Erseven. İstanbul: Ant Yayınları.

Nasr, S. H. (2001). Historic Cities and Sacred Sites: Cultural Roots for Urban Futures. Dü: I. Serageldin, E. Shluger, ve J. Martin-Brown. The Spirit of the Cities. Washington: : The International Bank for Reconstruction / The World Bank: 3-10.

Norman, A. (2004). Spiritual Tourism: Religion and Spirituality in Contemporary Travel. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi. University of Sydney, The Degree of Bachelor of Arts. Sydney.

Noyan, B. (1963). Hacıbektaş'ta Pirevi ve Diğer Ziyaret Yerleri. İzmir: Ticaret Matbacılık T.A.Ş.

Nunnally, P. (1967). Psychometic Theory. New York: McGraw Hill.

Nurmuhammedoğlu, N. B. (1991). Hoca Ahmed Yesevi Türbesi. çev: H. Bice. Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları / 1343.

Nyaupane, G., ve Timothy, D. (2009). Cultural Heritage and Tourism in the Developing World A regional perspective. dü: J. Dallen, ve N. Gyan. Introduction: Heritage Tourism and the Less-Developed World. New York: Taylor &Francis e-Library: 3-20.

Okuyucu, A., ve Somuncu, B. (2014). Türkiye'de İnanç Turizmi: Bugünkü Durum, Sorunlar ve Gelecek. dü: Y. Bilim, & Ö. Özer. İnanç Turizmi Seçme Konular. Konya: Çizgi Kitapevi Yayınları: 1-46.

Oytan, T. (1962). Bektaşiliğin İç Yüzü (Cilt 2). İstanbul: Kanaet Kitap Evi.

Özbakır, A. (2010). Malatya Kale Yöresi Alevi-Bektaşi İnançlarının Tespit ve Değerlendirilmesi. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Fırat Üniversites Sosyal Bilimler Enstitüsü, Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı Dinler Tarihi Bilim Dalı. Elazığ.

Öztürk, M. (1991). Hacı Bektaş Veli ve Çevresinde Oluşan Kültür Değerleri Bibliyografyası. Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları.

Petroman, I., Petroman, C., Buzatu, C., Marin, D., Dumitrescu, A., Statie, C., ve Rus, I. (2011). A Religious and Ethnic Tourism Profile of Europe. Scientific Papers: Animal Science and Biotechnologies, 44 (2):490-493.

Poria, Y., Butler, R., ve Airey, D. (2003). Tourism, Religion and Religiosity: A holy Mess. Current Issues in Tourism, 6(4): 340-363.

Pusztai, B. (2004). Religious Tourist: Constructing Authentic Experiences in Late Modern Hungarian Catholicism. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi. University of Jyvaskyla, Faculty of Humanities of the University of Jyvaskyla. Jyvaskyla.

Rundquist, K. (2010). Religious Tourism is No Longer a Niche Segment. United States: AST Anetwork.

Sargın, S. (2006). Yalvaç'ta İnanç Turizmi. Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 16(2): 1-18.

Seshadri, K., ve Ganesh, T. (2011). Faunal Mortality on Roads due to Religious Tourism Across Time and Space in Protected Areas: A Case Study from South India. Forest Ecology and Management, 9(1): 1713-1721.

Shackley, M. (2006). Atlas of Travel and Tourism Development. Oxford: Elsevier Ltd.

Simone-Charteris, M. T., ve Boyd, S. (2010). The Development of Religious Heritage Tourism in Northern Ireland: Opportunities, Benefits and Obstacles. Turizam: znanstveno stručni časopis,, 58(3): 229-257.

Simone-Charteris, M. T., ve Boyd, S. (2011). The Potential for Northern Ireland to Promote Politico-Religious Tourism: AnIndustry Perspective. Journal of Hospitality Marketing & Management, 20 (3-4): 357-483.

Şahiner, T. (2012). İnanç Turizm Potansiyeli ve Halkın İnanç Turizmine Bakışı Açısından Karaman. Yayınlanmamış Yüksek Lisanans Tezi. Kahraman Oğlu Mehmet Bey Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitisü, İşletme Ana Bilim Dalı. Karaman.

Şaman, E. (2009). Mersin İli İnanç Turizmi Potansiyelinin Değerlendirilmesi: Mersin'de İnanç Turizmine Katılanların Profili Üzerine Bir Araştırma. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Mersin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Turizm İşletmeciliği ve Otelcilik Ana Bilim Dalı. Mersin.

Şardağ, R. (1985). Her Yönü ile Hacı Bektaş-ı Veli ve En Yeni Eseri Şerh-i Besmele. Ankara: Özgür Yayınları.

T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı. (2014). Müze İstatistikleri. T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı: Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü: http://www.kulturvarliklari.gov.tr/. Erişim Tarihi: 02.02.2014.

T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü . (2013). 2014 tarihinde 2013 Yılında En Çok Ziyaret Edilen 10 Müze. http://www.kulturvarliklari.gov.tr/TR,43336/muze-istatistikleri.html adresinden alındı Erişim Tarihi: 09.19.2014.

T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı, Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü. (2014). Hacıbektaş Veli Müzeleri. Nevşehir: Güçlü Ofset Matbacılık.

Turan, E. (2012). Türkiye’de Yabancı turizm Talebini Artırmada İnanç Turizminin Yeri ve Önemi. Yayınlanmamış Uzmanlık Tezi. T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğü. Ankara.

Turner, V., ve Turner, E. (1978). Image and Pilgrimage in Christian Culture: Anthropological Perspective. New York: Columbia University Press.

Uğurlu, A. R. (2009). Aşk-ı Muhabbet. İstanbul: Secil Ofset.

Usta, K. M. (2005). İnanç Turizmi Potansiyeli Açısından İznik’in Değerlendirilmesi. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Turizm İşletmeciliği ve Otelcilik Ana Bilim Dalı. Balikesir.

World Tourism Organization (UNWTO) (2014). UNWTO Tourism Highlights 2014 Edition: http://mkt.unwto.org/publication/unwto-tourism-highlights-2014-edition. Erişim Tarihi: 06.01.2014.

Yaman, M. (2011). Alevilik, İnanç, Edep, Erkân. İstanbul: Demos Yayınları.

Yayınlanmış
2016-12-14