YOZGATLI NİHÂNÎ’NİN HACI BEKTAŞ-I VELÎ VELÂYETNÂMESİ’NDEKİ ESKİCİL UNSURLAR

  • Orhan Kurtoğlu Gazi Üniversitesi
Anahtar Kelimeler: Hacı Bektaş-ı Velî, Yozgatlı Nihânî, Manzum Velâyetnâme, Mesnevi, Eskicil Unsurlar

Özet

Velâyetnâmeler, bir velinin hayatı, veliliği, kerametleri ve tasavvufî faaliyetlerinden bahseden menâkıpnâme türündeki eserlerdir. Türk kültür ve edebiyatının önemli kaynaklarındandır. 11. yüzyıldan itibaren yazılan Arapça, Farsça ve Türkçe örnekleriyle İslâm edebiyatlarında zengin bir menkıbe geleneği oluşmuştur. Türk edebiyatında da Hacım Sultan, Hacı Bektaş-ı Velî, Kaygusuz Abdal, Abdal Musa, Otman Baba, Sultan Şücauddîn Baba, Demir Baba, Ahmed Yesevî, Mevlânâ, Yunus Emre gibi tanınmış tasavvufi isimler etrafında manzum veya mensur pek çok velâyetnâme kaleme alınmıştır.Eskicil (arkaik) "arkaizmle ilgili, eskimiş (söz veya eser); güzel sanatlarda klasik çağ öncesinden kalan" manalarına gelen bir kelimedir.Bu çalışmada Ali Nihânî b. Mehmed Tevfîk Yozgadî tarafından 1296 (1878) yılında yazılan manzum “Velâyet-nâme-i Hacı Bektaş-ı Velî” adlı eserde geçen eskicil unsurlar değerlendirilecektir. 

Yazar Biyografisi

Orhan Kurtoğlu, Gazi Üniversitesi
Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü

Referanslar

Canım, R. (2000). Latîfî-Tezkiretü’ş-şuʿarâ ve Tabsıratu’n-nuzamâ, Ankara: AKM Yay.

Derleme Sözlüğü (1963, 1982). C. I, II, III, IV, V, VI, VII, VIII, IX, X, XI, XII. Ankara: TDK Yay.

Dilçin, C. (1983). (haz.). Yeni Tarama Sözlüğü, Ankara: TDK Yay.

Eyduran, A. (2009). Kınalızâde Hasan Çelebi, Tezkiretü’ş-şuarâ. (Tenkitli Metin A.), http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/Eklenti/10739,tsmetinbpdf.pdf?0 [erişim tarihi: 04.04.2015].

Gülsevin, G. (2015). “Arkaik-Periferik Kavramı ve Bu Kavramın Tarihî Batı Rumeli Türkçesi Ağızlarının Tespitindeki Önemi”, The Journal of Academic Social Science Studies, 32: 1-12.

Gülsevin, G. ve Boz, E. (2004). Eski Anadolu Türkçesi, Ankara: Gazi Kitabevi Yay.

http://kubbealtilugati.com/ [erişim tarihi: 04.04.2015].

Kurtoğlu, O. (2015). Yozgatlı Nihânî, Velâyetnâme-i Hâcı Bektaş-ı Velî, Ankara: Gazi Üni. Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Merkezi Yay.

Okatan, H. İ. (2013). “Sûdî’nin Şerh-i Bostân’ında Geçen Arkaik Kelimeler”, TURAN Stratejik Araştırmalar Dergisi, 5/19: 14-58.

Ölmez, M. (2003). “Çağataycadaki Eskicil Öğeler Üzerine” Dil ve Edebiyat Araştırmaları Sempozyumu, Mustafa Canpolat Armağanı, 135-142, Ankara.

Özdemir, H. (2012a). “Günümüze Göre Sehî Bey Dîvânı’ndaki Arkaik Unsurlar”, Karadeniz, 15: 90-100.

Özdemir, H. (2012b). “Günümüze Göre Klâsik Türk Edebiyatındaki Eskicil Unsurlar: İbn-i Kemâl Örneği”, Turkish Studies, 7/4: 2501-2509.

Tarama Sözlüğü (1962-1977). C. I II, III, IV, V, VI, VII. Ankara: TDK Yay.

Türkçe Sözlük (2011). (10. Baskı). Ankara: TDK Yay.

Üşenmez, E. (2014). Eski Anadolu Türkçesinde Arkaik (Eski) Ögeler, İstanbul: Akademik Kitaplar Yay.

Vardar, B. (2002), Açıklamalı Dilbilim Terimleri Sözlüğü, İstanbul: Multilingual Yabancı Dil Yay.

Yayınlanmış
2016-12-14