Erken Dönem Tasavvufu ve Türk Tasavvufunda Seyr ü Sülük (Metin Merkezli Bir İnceleme)

  • Serkan Derin Ardahan Üniversitesi, İnsani Bilimler ve Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü
Anahtar Kelimeler: Tasavvuf, Türk tasavvufu, Hacı Bektaş, Ahmed Yesevi

Özet

İslami bir temel üzerine kurulan tasavvuf inancı, coğrafyalara ve o coğrafyalarda yaşayanlara göre bazı farklılıklar gösterebilmektedir. Bu çalışmada da Türkistan’dan Anadolu’ya uzanan Türk tasavvuf anlayışının klasik tasavvuf ile olan ilişkisi ele alınacaktır. Burada Klasik tasavvuftan kastedilen; Kuşeyri, Hücviri, Kelabazi gibi tasavvuf teorisyenlerinin eserlerinde sistemleşen ve bu yol üzerine inşa edilen tasavvuf anlayışıdır. Türk tasavvufu için de Hacı Bektaş-ı Veli, Ahmed Yesevi gibi erken dönem sufilerinden faydalanılacaktır. 

Yazar Biyografisi

Serkan Derin, Ardahan Üniversitesi, İnsani Bilimler ve Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü
Ardahan Üniversitesi İnsani Bilimler ve Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü

Referanslar

Ateş, S. (1981). Tasavvufun Ana İlkeleri: Sülemi’nin Risaleleri. Ankara: Ankara Üniversitesi Basımevi.

Barkan, Ö. L. (1942). Osmanlı İmparatorluğunda Bir İskan ve Kolonizasyon Metodu Olarak Vakıflar ve Temlikler. Vakıflar Dergisi(2), 270-387.

Demirci, M. (1997). Hakikat. Diyanet İslam Ansiklopedisi, 15, 178-179.

Demirci, M. (1997). Hal. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, 15, 216-218.

Demirci, M. (2002). Müslüman Türklerde Tasavvuf. (H. C. Güzel, K. Çiçek, & S. Koca, Dü) Türkler Ansiklopedisi, 5, 927-940.

Eraslan, K. (1977). Ahmet Yesevî’nin Fakrnamesi. İstanbul Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı Dergisi, 22, 45-120.

Furat, A. S. (1986). Veli. İslam Ansiklopedisi, 13, 287-292.

Güzel, A. (2008). Ahmed Yesevî’nin Fakrnamesi Üzerine Bir İnceleme. Ankara: Öncü Kitap.

Hacı Bektaş-ı Veli. (2009). Makalat-ı Gaybiyye ve Kelmiat-ı Ayniyye. (G. Aktaş, & H. Yılmaz, Dü) Ankara: Hacı Bektaş-ı Veli Araştırma Merkezi Yayınları.

Hacı Bektaş-ı Veli. (2013). Makalat. (A. Öztürk, M. Akkuş, & A. Yılmaz, Dü) Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.

Hacı Bektaş-ı Veli. (2014). Kitabü'l-Fevaid. Hacı Bektaş-ı Veli, & A. Tekin (Dü.) içinde, Makalat, Kitabü'l-Fevaid, Besmele Tefsiri, Fatiha Tefsiri. İstanbul: Kelam Yayınları.

Hazini. (2014). Cevahirü’l-Ebrar min Emvac-ı Bihar (İyilerin Dalgalı Denizlerden Çıkardığı İnciler). (M. Kaçar , & C. Okuyucu, Dü) İstanbul: Büyüyen Ay Yayınları.

Hücvirî. (2014). Keşfü’l-Mahcub (Hakikat Bilgisi). (S. Uludağ, Dü.) İstanbul : Dergah Yayınları.

Izutsu, T. (2010). İslam Mistik Düşüncesi Üzerine Makaleler. (R. Ertürk, Çev.) İstanbul: Ağaç Yayınları.

Kara, M. (1995). Fena. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, 12, 333-335.

Karamustafa, A. T. (2005). Yesevîlik, Melametilik, Kalenderilik, Vefailik ve Anadolu Tasavvufunun Kökenleri Sorunu. A. Y. Ocak (Dü.) içinde, Osmanlı Toplumunda Tasavvuf ve Sufiler (s. 61-89). Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları.

Karamustafa, A. T. (2012). Tanrının Kuraltanımaz Kulları (İslam Dünyasında Derviş Toplulukları). (R. Sezer, Çev.) İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.

Kelabazi. (2013). Doğuş Devrinde Tasavvuf Ta’arruf. (S. Uludağ, Çev.) İstanbul: Dergah Yayınları.

Köprülü, M. F. (1978). Ata. İslam Ansiklopedisi, 711-718.

Köprülü, M. F. (1979). Baba. İslam Ansiklopedisi, 165-166.

Köprülü, M. F. (2012). Anadolu'da İslamiyet. (M. Ergun, Dü.) Ankara: Akçağ Yayınları.

Kuşeyri, A. (2014). Tasavvuf İlmine Dair Kuşeyri Risalesi. (S. Uludağ, Dü.) İstanbul: Dergah Yayınları.

Lewisohn, L. (1997). Suluk. Encyclopedia of Islam, 9, 861-864.

Melikoff, I. (2011). Uyur İdik Uyardılar. (T. Alptekin, Çev.) İstanbul: Demos Yayınları.

Nicholson, R. A. (1978). İslam Sufileri. (M. Dağ, K. Işık, E. R. Fığlalı, A. Şener, R. Ayas, & İ. Kayaoğlu, Çev.) Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları.

Ocak, A. Y. (1996). Türk Sufiliğine Bakışlar. İstanbul: İletişim Yayınları.

Ocak, A. Y. (2009). Babailer İsyanı (Aleviliğin Tarihsel Altyapısı Yahut Anadolu’da İslam-Türk Heterodoksisinin Teşekkülü). İstanbul: Dergah Yayınları.

Ocak, A. Y. (2011). Ortaçağ Anadolu’sunda İki Büyük Yerleşimci (Kolonizatör) Derviş Yahut Vefaiye ve Yesevîye Gerçeği: Dede Garkın ve Emirci Sultan. Ankara: Hacı Bektaş-ı Veli Araştırma Merkezi Yayınları.

Ocak, A. Y. (2014). Ortaçağlar Anadolu’sunda İslam’ın Ayak İzleri (Selçuklu Dönemi Makaleler Araştırmalar). İstanbul: Kitap Yayınevi.

Özcan, H. (2002). İlk Müslüman Türk Devletlerinde Düşünce. (H. C. Güzel, K. Çiçek, & S. Koca, Dü) Türkler Ansiklopedisi, 5, 878-909.

Öztürk, E. (2013). Velilik ile Delilik Arasında (İbnüs'-Serrac'ın Gözünden Müvelleh Dervişler). İstanbul: Kitababevi Yay.

Schuon, F. (2010). İslam’ın Metafizik Boyutları. (M. Kanık, Çev.) İstanbul: İz Yayınları.

Şeker, F. M. (2011). Türk Düşünce Tarihi Açısından Kutadgu Bilig. İstanbul: Dergah Yayınları.

Tosun, N. (2012). Orta Asya’da Tasavvuf. M. S. Kafkasyalı (Dü.) içinde, Orta Asya’da İslam (Cilt 1). Ankara-Türkistan: Ahmet Yesevî Üniversitesi Yayınları.

Uludağ, S. (2003). Marifet. Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, 28, 54-56.

Uludağ, S. (2010). Süluk. Diyanet İslam Ansiklopedisi, 38, 127-128.

Uludağ, S. (2012). Veli. Tasavvuf Terimleri Sözlüğü, 379.

Zarcone, T. V. (2002). Wali. Encyclopedia of Islam, 11, 113-115.

Yayınlanmış
2017-03-16