Türk Dünyasının Ortak Değeri Olarak “Akıl” Konulu Atasözleri

  • Nergis Biray Pamukkale Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Bölümü
Anahtar Kelimeler: ortak duygu ve düşünce dünyası, atasözleri, akıl, kültürel kodlar, köken birliği.

Özet

Atasözleri, geçmişten bugüne süzülüp gelen, hafızalarda kolay kalıcılığının sağlanması için insanlar tarafından kısaltıla kısaltıla kalıp ifadeler şekline dönüştürülen, anonim ifadelerdir. Onlar, ağızdan ağıza geçme özellikleriyle yüzyıllar içerisinde kültürel kodlarımızı sürekli gelecek nesillere aktararak yol göstericilik yapmışlardır. Uzun süren gözlemlere dayanmaları, tecrübelerle şekillenmeleri onları ortak değerler içerisinde önemli bir yere oturtmuştur. Kendine has özellikleriyle toplumu bir araya getirme, kültürel ortaklığı sağlama, birlik ve beraberliği temin etme, bütün Türk dünyası ile daha öz söyleyişle Türk milleti ile ortak duyuş ve düşünüşü ifade etme özellikleriyle birleştirici olmuşlardır.Atasözleri içerisinde sık kullanılan akıl konulu atasözlerinin bütün Türk dünyasında ortak kullanım alanı bulması ortak aklın da bir göstergesidir. Yazıda “akıl” konulu atasözleri anlam itibariyle ele alınıp Türk dünyasındaki ortak duygu ve düşünce dünyası açısından incelenmiştir. Ortak aklın ve kültürel birliğin göstergesi olarak bütün Türk dünyasında kullanılan atasözleri seçilmiş ve ortak düşünce evreni açısından da değerlendirilmiştir. 

Yazar Biyografisi

Nergis Biray, Pamukkale Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Bölümü
Adı Soyadı: NERGİS BİRAYDoğum Tarihi: 28. 09. 1961Öğrenim Durumu: DoktoraDerece Bölüm/ProgramÜniversite Yıl LisansTürk Dili ve EdebiyatıAtatürk Üniversitesi1984Y. LisansTürk Dili ve EdebiyatıGazi  Üniversitesi1988Doktora/S.Yeterlik/ Tıpta UzmanlıkTürk Dili Ve Edebiyatı/ Türk DiliGazi Üniversitesi1995Yrd. Doç.Dr.Türk Dili ve Edebiyatı / Yeni Türk DiliPamukkale Üniversitesi1996Yrd. Doç.Dr.Türk Dili ve Edebiyatı / ÇTL ve Edb. ABDPamukkale Üniversitesi2004Doc. TDE / Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edb. (Kuzey-Batı Türk Leh. Ve Edb.)Pamukkale Üniversitesi2012Doç. Dr.Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edb. Bölümü(Kuzey-Batı Türk Leh. Ve Edb.)Pamukkale Üniversitesi2013Yüksek Lisans Tez Başlığı (özeti ekte) ve Tez Danışman(lar)ı  :Cemilî Divanı (Metin-Gramer-Sözlük) Danışman: Prof. Dr. Ahmet Bican ERCİLASUN, Gazi Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, 1988.Doktora Tezi/S.Yeterlik Çalışması/Tıpta Uzmanlık Tezi Başlığı (özeti ekte)  ve  Danışman(lar)ı : Afganistan Kazakları Ağzı (Gramer – Metin – Sözlük), Danışman: Prof. Dr. Ahmet Bican ERCİLASUN, Gazi Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, 1995. (Tez : Nergis BİRAY, Türkiye’deki Afgan Kazakları Ağzı, Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara, 2009. (ISBN 978-975-16-2125-2) adıyla kitaplaştırılmıştır.bkz. F2)Görevler: Görev Unvanı Görev YeriYıl MemurSağlık Bakanlığı Sağlık Eğitimi Genel Müdürlüğü1985–1987Öğretmen  Ankara Merkez İmam Hatip Lisesi1987–1993UzmanTalim Terbiye Kurulu Başkanlığı1993–1994ÖğretmenAnkara Tevfik İleri Anadolu İmam Hatip Lisesi1994–1996Yrd. Doç.Dr.Pamukkale Üniversitesi / Eğitim Fakültesi1996–1999Yrd. Doç.Dr.Pamukkale Üniversitesi / Fen-Edebiyat Fakültesi1999–2003Yrd.Doç.Dr.Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi2003–2004Yrd. Doç.Dr.Pamukkale Üniversitesi / Fen-Edebiyat Fakültesi - TDE2004–2012Doç.Dr.Pamukkale Üniversitesi / Fen-Edebiyat Fakültesi - TDE2012–2013Doç.Dr.Pamukkale Üniversitesi / Fen-Edebiyat Fakültesi - ÇTL2013-

Referanslar

Açıklamalı Atasözleri Sözlüğü (1989). 4. baskı, İstanbul, Dergah Yayınları,

Arat, Reşit Rahmeti. (1947). Kutadgu Bilig-I, İstanbul, MEB Basımevi.

________________. (1985). Kutadgu Bilig-II, 3. Baskı, Ankara, Türk Tarih Kurumu.

Arayosi, Ezgi Ulusoy. (2010). “Atasözü” Neydi, Ne Oldu?”, Millî Folklor, Yıl: 22, sayı: 88, s.14.

Bölge Ağızlarında Atasözleri ve Deyimler II, (1996). Ankara, TDK Yay.

Çobanoğlu, Özkul. (2004). Türk Dünyası Ortak Atasözleri Sözlüğü, Ankara, Atatürk Yüksek Kurumu Atatürk Kültür Merkezi Yayınları.

Hamdi Hasan. (1997). Makedonya ve Kosova Türklerince Kullanılan Atasözleri ve Deyimler, Ankara, TDK Yay.

Journet, Nicolas. (2009). “Kültür Nedir?”, Evrenselden Özele Kültür, Der: Nicolas Journet, İstanbul, İz Yayıncılık.

Koç, Bilal. (2012). Türk Devleti’nde Akıl: Kutadgu Bilig ve Babürname, AÜ – DTCF Tarih Bölümü Tarih Araştırmaları Dergisi, 2012, Cilt: 31 Sayı: 52 s: 55–78.

Macit, Nadim. (2013). Türk Milliyetçiliği ya da Kültürel Akıl: Zihniyet ve Eylem, Türk Akademisi Sosyal ve Kültürel Araştırmalar Merkezi, Makale No. 3/ Nisan, 1–26.

Parla, Taha. (1992). Ziya Gökalp, Kemalizm ve Türkiye’de Korporatizm, İstanbul, İletişim Yayınları.

Şavk, Ülkü Çevik. (2002). Kırgız Atasözleri, Ankara, TDK Yay.

Turhan, Mümtaz. (1969). Kültür Değişmeleri, İstanbul, Millî Eğitim Basımevi.

Uysal, Enver. (2004). “Kindî ve Fârâbî’de Akıl ve Nefs Kavramlarının Ahlakî İçeriği”, Uludağ Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Cilt: 13, Sayı: 2, s. 141–156.

Yayınlanmış
2017-03-16