MAKRÎZÎ’NİN EL-HITAT ADLI ESERİNDE MISIR VE İFRÎKIYYE'DE MEZHEPLERİN ORTAYA ÇIKIŞI

  • Mehmet ŞEKER Düzce Üniversitesi

Özet

  Kendine özgü edebî bir üslubu, etkili bir tarih anlatımı olan ve tarihçi kimliği ile karşımıza çıkan Takiyyüddîn Ahmed b. Alî b. Abdilkâdir b. Muhammed el-Makrîzî (1364-1442), İslâm tarihinin en büyük tarihçilerinden birisidir. Memlûk Dönemi’nin başarılı müellifi birçok alanda farklı eser kaleme almıştır. Makrîzî’nin bu önemli eserlerinden birisi el-Mevâ‘iz ve el-İ‘tibâr bi Zikr el-Hıtat ve el-Âsâr adlı meşhur kitabıdır. Makrîzî’nin bu eseri; tarih, coğrafya, dinler tarihi, biyografi ve kurumlar tarihi açısından son derece öneme sahip olup İslâmî devir Mısır tarihi hüviyetindedir. Bunun yanı sıra el-Hıtat, Mısır’ın şehir tarihini ve coğrafyasını ele almakta olup büyük şahısların hal tercümeleri hakkında önemli bilgiler ihtiva etmektedir. Eserde birçok konu hakkında ve mezhepler tarihi hususunda da çok önemli bilgiler yer almaktadır. Mısır ve İfrîkıyye’de Sünni ve Şiî düşüncenin ne zaman yaygınlaşmaya başladığı ve ne derece etkili oldukları hakkında dikkat çekici bilgiler nakletmekte olan eser, bu bölgelerin mezhepler tarihinin anlaşılması hususunda müracaat edilmesi gereken bir kaynaktır. Bu çalışmamızda el-Hıtat’ta Mısır ve İfrîkıyye’de mezheplerin ortaya çıkışı ve etkileri hususunda önemli birtakım bilgiler tespit edilmiş, müellifin bu meseleleri anlatırken konuya yaklaşım tarzı ile nasıl bir usul ve yöntem takip ettiği hususları değerlendirilmiştir. Bunun yanı sıra Mısır ve İfrîkıyye’de mezhep disiplininin oluşmasında etkin rol oynayan mezhepler ve temsilcileri üzerinde durulmuştur.

Yazar Biyografisi

Mehmet ŞEKER, Düzce Üniversitesi
Arş. Gör. Dr. Mehmet ŞEKER. Tarih/Ortaçağ Tarihi Düzce Üni., Fen-Ed. Fak., Tarih Bölümü.i

Referanslar

Bardakoğlu, Ali. (1997). “Hanefî Mezhebi” TDV İslâm

Ansiklopedisi, c.16, İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yay., s. 1-21.

Brockelman,C., “Makrîzî”, MEB İslâm Ansiklopedisi, c. 7, İstanbul: Milli Eğitim Basımevi, s. 206-208.

Çağatay, Neşet – Çubukçu, İbrahim Agâh. (1985). İslâm Mezhepleri Tarihi, Ankara: Ankara Üniversitesi Basımevi.

Çavuşoğlu, Ali Hakan. (2010). “Şebtûn” TDV İslâm Ansiklopedisi, c. 38, Türkiye Diyanet Vakfı Yay., s. 398-400.

Doğaner, Suna. (2004). “Mısır” TDV İslâm Ansiklopedisi, c. 29, Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı Yay., s. 553-555.

Günaltay, M. Şemseddin. (1991). İslam Tarihinin Kaynakları -Tarih ve Müverrihler, İstanbul.

Günay, Hacı Mehmet. (2012). “Vakıf” TDV İslâm Ansiklopedisi, c. 42, Türkiye Diyanet Vakfı Yay., s. 475-479.

Gürsoy, Cevat Rüştü. (1988). “Afrika” TDV İslâm Ansiklopedisi, c. 1, İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yay., s. 413-418.

el-Hamevî, Şihâbüddîn Ebî Abdillâh Yâkût b. Abdillâh. (1977). Mucemü’l-Büldân, c. 1, Beyrut: Dâr Sâdır.

Hanay, Necattin. (2013). XV. Yüzyıl Dinler Tarihçisi Olarak

Makrîzî, Tarih Okulu Dergisi, Aralık, S. 16, s. 289-308.

Huart, Clément. (t.y.). Arab ve İslâm Edebiyatı Tarihi (Çev. Cemal Sezgin), Ankara.

Kaya, Eyyüb Said. (2003). “Mâlikî Mezhebi” TDV İslâm Ansiklopedisi, c. 27, Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı Yay., s. 519-535.

Little, Donald Presgrave. (1970). An Introduction to Mamlûk Historiography, Franz Steiner Verlag GMBH-, Wiesbaden.

el-Makdisî, el-Allâme Merî’ el-Keremî el-Hanbelî Merî’ bin Yusuf

el-Kerumî. (2012). Nüzhetü’n-Nâzirîn fî Târih min Veliyy Mısra min Hülefâ ve es-Selâtîn, Tah: Abdullah Muhammed el-Kenderî, Kuveyt.

el-Makrîzî, Takiyy ed-Dîn Ahmed b. ‘Ali. (1998). el-Mevâ‘iz ve el-İ‘tibâr bi Zikr el-Hıtat ve el-Âsâr, (Tah. Muhammed Zeynuhum-Medîha eş-Şerkâvî), Kâhire: Mektebe Medbûlâ.

Şeker, Mehmet. (2017). “Fâtımîlerde ve Memlûklerde Dört Mezhep Başkadılarının Tayini”. Ankara: Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Velî Araştırma Dergisi, S. 82. s. 163-170.

Şeşen, Ramazan. (1998). Müslümanlarda Tarih-Coğrafya Yazıcılığı, , İstanbul.

Tomar, Cengiz. (2004). “Mısır” TDV İslâm Ansiklopedisi, c. 29, Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı Yay., s. 575-577.

Yaltkaya, M. Şerefüddin. (2000). Baybars Tarihi-Al-Melik-Zahir (Baybars) Hakkındaki Tarihin İkinci Cildi, Ankara.

Zeydan, Corci. (1329). Medeniyyet-i İslâmiyye Târihî (Trc., Zeki Meğamız), c. 3, Derseâdet.

Ziyâde, Muhammed Mustafa (1949). el-Müerrihûn fî Mısr fî el-Karn el-Hâmis Aşr el-Mîlâdî (el-Karn et-Tâsi’ el-Hicrî), Kahire.

Yayınlanmış
2019-03-15